برنامه محیط زیست دریای خزر در ایران

www.caspianenvironment.blogfa.com

ایرنا ۱ و ۲ :فك خزري تنها پستاندار درياي خزر محسوب مي‌شود كه به دليل صيد بي‌رويه و بهم خوردن شرايط زيستي و كاهش شديد جمعيت نيازمند حمايت بين‌المللي است. دراوايل قرن گذشته، وجود بيش ازيك ميليون فك در درياي خزر گزارش شده كه ساليانه ‪ ۱۶۰‬هزار قلاده ازاين فك‌ها توسط روس‌ها شكارمي‌شد،درحالي كه هم‌اكنون براساس آمارهاي موجود جمعيت اين جانور به حدود يكصد هزار قلاده رسيده است. دانشمندان مي‌گويند، اين جانور به يك خيك پر از روغن ماهي منجمد بيشتر شباهت دارد تا به يك حيوان. فك‌ها ارزش تجاري دارند وگوشت وپوست آنها ازارزش صنعتي وتجاري برخوردار است و دراتحادجماهيرشوروي سابق عموما فكهاي بالغ را براي استفاده ازپوست، گوشت و روغن آنها شكار مي‌كردند. بعدها به سبب برداشت بي‌رويه از جنس بالغ اين جانور و به‌هم خوردن ساختار جمعيتي اين گونه، توجه روس‌ها به شكار كوتوله‌هاي دو هفته‌اي براي دوخت پالتوهاي زنانه معطوف شد. دكتر "هرمز اسدي" محقق و مسوول طرح پژوهشي و آموزشي حفاظت از فك خزر، فعاليت‌هاي بيش ازاندازه صيد وصيادي چه نوع قانوني و غيرقانوني و استفاده از سموم خانواده ددت را از مهمترين عوامل كاهش جمعيت اين جانور درياي خزر برشمرد. وي گفت: صيادان با صيد طعمه‌هاي اين جانور رقيباني براي فك‌ها محسوب مي‌شوند و ماهيگيران با صيد انواع ماهيان موجب كم شدن مواد غذايي فك‌ها در درياي خزر شده‌اند. وي بااشاره به نقش آلودگي‌هاي زيست محيطي دركاهش جمعيت‌اين تنها پستاندار درياي خزر تصريح كرد: براساس بررسي‌هاي انجام‌شده،بيشترين آلودگي‌ها درسواحل باكو در جمهوري آذربايجان سپس در آستارا و تنكابن در كشور ايران ديده شده است.

دكتر اسدي، از ديگر عوامل كاهش جمعيت فك‌ها را يك نوع ويروس متعلق به سگ سانان دانست كه در حوزه شمال شرقي خزر درسواحل يخ زده باحمله گرگ‌ها و روباه‌ها به اين حيوان انتقال يافته است. وي گفت: اين ويروس بطوردوره‌اي عمل مي‌كند و درسال‌هاي ‪ ۷۹‬و ‪ ۸۰‬بسيار فعال بود و مرگ و مير وسيع فك‌ها را سبب شد. وي اظهارداشت: لانه‌سازي و زايمان فوك‌ها بر روي يخ انجام مي‌گيرد كه به علت نبوديخبندان درقسمتهاي شمالي درياي خزر در زمستان گذشته،زايمان فك‌هاي ماده منجر به تلفات نوزدان اين فك‌ها شد. به گفته وي، در ماه گذشته(فروردين) ‪ ۱۰۹‬بچه فك به‌سبب نبود يخ تلف شدند. اين فك شناس و استاددانشگاه تهران يادآورشد: آماربرداري از فك‌ها در دو سال گذشته با استفاده از هواپيما در كرانه‌هاي خزر از توله‌ها، فك‌هاي بالغ و نابالغ نشان داد كه‌هم‌اكنون درسواحل خزر فقط ‪ ۱۱۰‬هزارقلاده فك وجود دارد. اين جانوران (فك) ‪ ۱۱‬ماه آبستن مي‌شوند و در ماه دوازدهم براي زايمان به مناطق يخي در شمال درياي خزر مهاجرت مي‌كنند. اين فك‌ها در تابستان، بهار وپاييز بيشتر در آبهاي ايران زندگي مي‌كنند.

دكتر اسدي تنها صاحب نظر ايراني و استاد دانشگاه تهران است كه‌بطور وسيع درباره فك‌هاي درياي خزر تحقيق و بررسي مي‌كند. وي گفت: با مرگ و مير فك‌هاي درياي خزر در سال ‪ ۱۳۷۹‬طرح " نقش سموم در اكوسيستم" در قالب طرح بزرگ محيط زيست درياي خزر درمورد فك‌ها اجرا شد. وي خاطرنشان كرد: امسال طرح جديد پژوهشي و آموزشي در مورد فك‌هاي درياي خزر ازسوي انستيتو داروين انگلستان و دانشگاه "لييدز" با همكاري دانشگاه، سازمان شيلات و اداره كل محيط زيست گيلان در استان گيلان در حال انجام است. وي ازمسوولان منطقه‌اي و صيادان شمال خواست تاباهمكاري هم ازكشتار مستقيم اين جانوران جلوگيري كنند. مدير روابط عمومي اداره كل محيط زيست گيلان نيز در اين‌باره گفت: در سطح جهاني نگراني‌هايي در خصوص فك خزري وجود دارد. "محمود فرج پور" اظهارداشت: محيط زيست در تلاش است تا اهميت وجودي اين جانور را به مردم بشناساند. وي خاطرنشان كرد: اولين جشنواره فك خزري بزودي با همكاري شيلات ايران، موسسه داروين انگلستان وسازمان عمران ملل متحد دراستان گيلان برگزارمي‌شود. وي تاكيدكرد:طبق قانون محيط زيست ايران فك خزري تحت پوشش وحمايت سازمان حفاظت محيط زيست قرار دارد و كسي اجازه كشتن اين جانور را ندارد. مسوول پروژه پژوهشي آموزشي انستيتو داروين انگلستان در ايران از كاهش شديد جمعيت فك درياي خزر و خطر انقراض اين جانور خبر داد. دكتر "هرمزاسدي" درگفت وگو باايرنا بااشاره به‌اينكه جمعيت فك درياي خزر نسبت به يك قرن پيش با ‪ ۹۰‬درصد كاهش به حدود ‪ ۱۱۰‬هزار عدد رسيده، گفت:اين درحالي‌است كه تايك قرن پيش بيش‌از يك ميليون فك در درياي خزر زندگي مي‌كرد. وي، علت كاهش اين‌گونه جانوري را كشتاربي‌رويه آن درسالهاي گذشته، برداشت بي‌رويه منابع آبزيان مورد تغذيه فكها و ورود انواع آلاينده‌ها به درياي خزر عنوان كرد. وي خاطرنشان كرد: صيد بي‌رويه كيلكا توسط انسان، فك خزري را باكمبودمواد غذايي و درنتيجه ضعف فيزيكي و ورود نوعي ويروس به سيستم عصبي اين حيوان و در نهايت مرگ و مير دست جمعي فك‌هاي خزري مواجه ساخت. اين پژوهشگر بااشاره به اجراي برنامه محيط زيست خزر ‪ CEP‬از سال ‪ ۱۳۷۹‬كه مطالعه فكهاي خزر يكي ازموضوعات آن است، اظهارداشت:گرچه درطول اين شش سال نتوانستيم براي حفظ فكهاي خزري كار زيادي انجام دهيم، ولي در زمينه شناخت تهديدات اين گونه جانوري مطالعات خوبي صورت گرفته است. به گفته وي،نتايج اين مطالعات مي‌تواند شيوه‌هاي مناسبي را براي حفاظت از فك‌هاي خزري به ما نشان دهد. وي افزود: گرچه مهار و جلوگيري از آلودگي در كوتاه مدت ممكن نيست، ولي مي‌توان جلوي كشتار اين جانور را گرفت و مواد غذايي مورد نياز فكها را نيز با مديريت مناسب ذخاير آبزيان در اختيار اين جانور قرار داد. اسدي باابرازخشنودي ازاقدام سازمان شيلات براي تعديل شناورهاي صيد كيلكا گفت: توقف صيد براي حداقل سه سال بهترين راه حفاظت از فك خزري است. وي اضافه كرد: حتي خود صيادان نيز باتوجه به درك شرايط موجود با تعطيلي صيد براي سه تا پنج سال به منظور بهبود وضعيت ذخاير آبزيان موافق هستند. اين محق يادآورشد: پروژه‌آموزشي وپژوهشي انستيتو داروين درمورد فك درياي خزر از پاييز سال گذشته آغاز شد و امسال تيم تحقيقاتي در جزيره آشوراده گلستان و سال آينده در مازندران شروع به فعاليت مي‌كند. وي افزود: براساس برنامه اين پروژه هر سال سه تا چهار نفر از هر استان انتخاب و براي كارهاي تحقيقاتي بر روي اين گونه جانوري آموزش مي‌بينند. "انستيتو داروين وابسته به دانشگاه ليدز انگلستان است."
مهندس "محمود فرج پور" كارشناس محيط زيست گيلان نيز دراين‌باره گفت:محيط زيست گيلان با همكاري شيلات كشور و هماهنگي با مجموعه نيروهاي شهرهاي ساحلي علاوه‌بر اين كه برفعاليت صيادان و تورهاي جمع‌آوري شده نظارت دارد با موسسه تحقيقاتي داروين نيز درمورد فك خزري همكاري دارد.

"فك خزر، كوچكترين گونه فكهاي واقعي يعني بدون گوش است و تنها در اين درياچه يافت مي‌شود. اين يگانه پستاندار خزر در اغلب نقاط دريا زندگي مي‌كند، محل زيست آن بر حسب در دسترس بودن موادغذايي و به‌صورت فصلي متغير است. در فصل تابستان وپاييز اكثر فكهاي خزر در آبهاي حوزه ايران بسر مي‌برند. قبل از فروپاشي شوروي، كشتار فك خزري حتي به ‪ ۱۶۰‬هزار فك بالغ در سال مي‌رسيد. مشاهده جسد اين جانور زيبا كه گاه همراه با موجهاي خزر به ساحل مي‌آيد منظره بسيار دلخراشي را براي علاقمندان به محيط زيست فراهم مي‌آورد.

بیشتر بخوانید:

جمعي از كارشناسان بر اين باورند كه با به خطر افتادن تنوع زيستي درياي خزر، ارايه برنامه همه‌جانبه براي حفظ "فك" به عنوان قديمي‌ترين پستاندار خزر الزامي است.  آنان در گفت و گو با ايرنا، افزايش آلودگيهاي نفتي و شيميايي، صيد غير مجاز، كمبود مواد غذايي، شيوع بيماري ويروسي و نبود برنامه را از دلايل انقراض و كاهش شمار تنها گونه پستاندار درياي خرز برشمردند.  اكنون فك‌هاي خزر با نام علمي ( فوكاكاسپيكا) در ليست قرمز سازمان بين‌المللي حفاظت از طبيعت قرار دارد.  اين يگانه پستاندار درياي خزر از نظر ديرين‌شناسي نسب، متعلق به نسل سوم زمين شناسي است و طول آن در زمان بلوغ ‪ ۱۶۰‬سانتيمتر و وزن اين حيوان به ‪ ۱۰۰‬كيلوگرم مي‌رسد و در طول زندگي پنجاه ساله خود بيشتر به سواحل ايران نزديك مي‌شود. يافته‌هاي پژوهشگران نشان مي‌دهد كه تا يك قرن پيش، بيش از يك ميليون فك در درياي خزر زندگي مي‌كرد ولي اين رقم سال گذشته به حدود ‪ ۱۱۰‬هزار راس رسيده است. براساس منابع موجود، هدايت سالانه بيش از يك ميليارد و ‪ ۱۰۰‬ميليون متر مكعب انواع آلاينده‌ها و سموم كشاورزي بر كيفيت و جمعيت ذخاير درياي خزر تاثير منفي مي‌گذارد. درياي خزر داراي ‪ ۱۱۴‬گونه، ‪ ۶۳‬زير گونه و ‪ ۱۴‬نژاد از كمياب‌ترين ماهيان جهان است.  افزايش شمار تعاونيهاي صيد نيز از ديگر عوامل تهديدكننده حيات آبزيان درياي خزر از جمله فك معرفي شده است.  اكنون ‪ ۱۳‬شركت از حدود ‪ ۲۰۰‬تعاوني صيادي فعال در نوار ساحلي خزر در حوزه غرب مازندران وجود دارد. يك پژوهشگر محيط زيست درياي خزر گفت: فكها از جمله نادرترين جانوران شناخته شده روي زمين هستند كه در تقسيم‌بندي بين‌المللي در فهرست قرمز قرار دارند.  "رضا صيادي" به ايرنا افزود: تحقيقات نشان داد كه بيشتر فكهاي خزر در سالهاي اخير بر اثر ابتلا به نوعي بيماري ويروسي به نام " سي.دي.وي" منقرض شدند.  وي تصريح كرد: در گزارشها مشخص شد اندامهاي داخلي و توليد مثلي فكها پوشيده از زخمهاي ناشي از ضايعات ويروسي بوده است. وي ادامه داد: همچنين وجود انواعي از سموم كشاورزي نظير ( د.د.ت ) و سموم حاصل از پساب كارخانجات صنعتي در بافتهاي چربي فكها از ديگر دلايل مرگ و مير اين جانور آبزي اعلام شد. صيادي تاكيد كرد: در صورتي كه براي رفع مشكلات زيستي اين جانور فعاليتي نشود، بزودي شاهد انقراض كامل آن در درياي خزر خواهيم بود.  اين پژوهشگر يادآور شد : بايد با توافق كشورهاي همسايه ايران در حاشيه درياي خزر، تصميم قطعي براي مبارزه با انقراض اين گونه باستاني در نظر گرفته شود. وي علاوه بر وجود آلودگي در آبهاي خزر، صيادان و شكار را ازجمله عوامل تهديدكننده فكها برشمرد و گفت: صيادان، اين گونه‌هاي نادر را شكار كرده و مي‌كشند زيرا آنرا عامل كم شدن ماهيان مي‌دانند.  صيادي، برگزاري كلاسهاي آموزشي براي صيادان را در جلوگيري از مرگ و مير فك‌هاي درياي خزر مفيد دانست.  رئيس اداره محيط زيست شهرستانهاي نوشهر و چالوس گفت : متاسفانه در سالهاي اخير، آلاينده‌هاي صنعتي، برداشت بي‌رويه منابع آبزيان منجر به ايجاد محيط زيست نامناسب دريايي شد.  "علي شمس ناتري" به ايرنا افزود: كاهش گونه‌هاي غذايي مناسب مانند كيلكا، ابتلا به بيماري ويروسي و حمله مهاجم شانه‌دار، مرگ و مير فك‌ها را در پي داشته است.  وي اظهار داشت: تعديل شناورهاي صيد و جلوگيري از صيد پره از جمله راه‌كارهاي حفاظت از اين گونه آبزي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.  شمس تاتري خاطرنشان كرد: اگر منطقي نگاه شود در درازمدت نمي‌توانيم صيد را كنترل كنيم ولي مي‌توان كشتار را محدود كرد. وي بر لزوم ارايه طرحهاي جامع براي بهره برداري از منابع پايدار درياي خزر تاكيد كرد. مديركل حفاظت محيط زيست استان مازندران نيز از در معرض انقراض قرار گرفتن فك درياي خزر ابراز نگراني كرد.  "رسول علي‌اشرفي‌پور" در گفت و گو با ايرنا افزود: متاسفانه روند انقراض اين تنها پستاندار موجود درياي خزر به دليل افزايش آلودگيهاي دريايي شدت يافته است. وي تصريح كرد: بايد براي حفظ اين گونه زيستگاههاي دريايي را سالم نگه داريم. وي اظهار داشت: در حال حاضر به دليل افزايش فعاليتهاي نفتي در درياي خزر، دو ايستگاه گشت دريايي در بندر اميرآباد و نوشهر راه‌اندازي شد. به گفته علي‌اشرفي پور، صيد غيرمجاز نيز از ديگر دلايل كاهش شمار فك‌هاي درياي خزر را تشكيل مي‌دهد كه براي جلوگيري ازآن به برنامه جامع نياز است. مديركل محيط زيست مازندران ادامه داد: سعي داريم از طريق "كنوانسيون تهران " مسايل مربوط به حيات زيست محيطي درياي خزر را بررسي كنيم.  وي يادآور شد: در اين كنوانسيون كشورهاي حاشيه درياي خزر ازجمله ايران عضويت دارند. علي‌اشرفي‌پور گفت: تنوع زيستي فراوان در مازندران لزوم ارايه طرحهاي جامع براي حمايت از حيات وحش و گونه‌هاي زيست محيطي را ضروري مي‌سازد.

مديرعامل اتحاديه سراسري تعاوني صيادي ايران خواستار تعديل صيد از منابع محدود درياي خزر شد. ميرسليمان حسيني" روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا، افزود: با توجه به اينكه مجوز صيد از درياي خزر در سالهاي اخير بيش از حد نياز صادر شده، منابع و ذخاير اين دريا رو به كاهش است. وي، تعداد شركتهاي پره صيادي فعال در شمال كشور را ‪ ۷۵‬شركت اعلام كرد و افزود: اين تعداد نسبت به ذخاير محدود اين دريا بسيار بالا است. حسيني خواستار انجام كار كارشناسي قبل از صدور مجوز صيد در شمال كشور شد و گفت: در صورتي كه سازمان شيلات اقدامات لازم را در اين زمينه انجام دهد، مشكلات صيد درياي خزر كاهش خواهد يافت. وي در ادامه تصريح كرد: اين اتحاديه در زمان حاضر اقداماتي را براي رفع مشكلات صيادي، بازاريابي، ارتباطات داخلي و خارجي انجام داده است. حسيني با اشاره به وجود خشكسالي در چند سال گذشته، اظهار داشت: بيشتر صيادان در شش سال گذشته تسهيلاتي را از بانك كشاورزي دريافت كردند، اما به علت وجود خشكسالي موجود و كاهش ذخاير دريا تاكنون توانايي بازپرداخت سود و اصل آن را نداشته‌اند. وي گفت: در صورتي كه سود و ديركرد اين وام بخشيده و اصل وام نيز براي مدت ‪ ۱۰‬سال تقسيط شود ، بسياري از مشكلات اين بخش رفع خواهد شد. حسيني بااشاره به تقسيط و بخشيدگي سود و دير كرد وام پرداختي به اعضاي اتحاديه فرش در سالهاي گذشته، گفت: اين امر بسياري از مشكلات اعضاي اين اتحاديه را رفع كرده است. وي افزود: با وجودي كه براساس ماده يك قانون تعاون جمهوري اسلامي، به تعاونيها وام بدون بهره و درازمدت تعلق مي‌گيرد، اما اين امر تاكنون تحقق نيافته است. حسيني سپس بهداشت نامناسب در زمان صيد و زمان‌بر بودن كار صيادي را از مشكلات اين بخش دانست و افزود: با وجودي كه اين شغل داراي مشكلات متعددي است، اما در زمره مشاغل سخت محسوب نمي‌شود. مديرعامل اتحاديه سراسري تعاوني صيادي ايران گفت: پيگيري ستاد اداري، رفع مشكلات اقتصادي، بازاريابي، افزايش ارتباطات داخلي و خارجي از فعاليت -هاي مهم اين اتحاديه است.

ایرنا: همايش "حفاظت از محيط زيست و تنوع زيستي خزر" با حضور نمايندگان برخي سازمان‌هاي بين‌المللي در شهر "تركمنباشي" واقع در غرب تركمنستان برگزار شد. روزنامه روسي زبان "تركمنستان بيطرف" روز چهارشنبه از مهمترين اهداف برگزاري اين همايش يك روزه را هماهنگي اقدام كشورهاي ساحلي و انسجام فعاليت اين كشورها براي بهبود وضعيت اكولوژي درياي خزر عنوان كرد. به نوشته اين روزنامه، همچنين در اين همايش موضوعاتي نظير تنوع زيست - محيطي، بهبود فعاليت در منطقه حفاظت شده، تهيه و تدوين راه كارهاي جديد در خصوص حفظ محيط زيست و هماهنگي اقدامات مشترك و بين‌المللي براي حفاظت از اين دريا، مورد بحث و بررسي قرار گرفت. تركمنستان بيطرف نوشت كه در اين همايش شركت‌كنندگان ، تلاش‌هاي دولت تركمنستان در زمينه حفاظت از محيط زيست درياي خزر را مثبت ارزيابي كردند. به گفته كارشناسان زيست محيطي، بدليل فعاليت صدها شركت حفاري و استخراج نفت و گاز در سواحل درياي خزر، روزانه دهها تن مواد نفتي آلاينده، پساب‌هاي صنعتي، كودهاي شيميايي، به اين دريا سرازير مي‌شود. اين كارشناسان ضمن ابراز نارضايتي از وضع موجود زيست محيطي در درياي خزر، نسبت به پيامدهاي آن هشدار دادند. تركمنستان، آذربايجان، قزاقستان، ايران و روسيه پنج كشور ساحلي درياي خزر هستند.

هفته‌نامه "ميگا پوليس" چاپ آلماتي قزاقستان روز چهارشنبه با استناد به گزارش مطالعات مشترك محققان اين كشور و روسيه نوشت:خوك‌هاي درياي خزر بار ديگر در معرض مرگ دستجمعي قرار گرفتند. به نوشته اين هفته‌نامه، محققان قزاقستان و روسي با دعوت كنسرسيوم نفتي "آجيپ كي.كي.آ" پس از تحقيق در مورد خوك‌هاي درياي خزر اعلام كردند كه گرماي بيش از حد زمستان امسال(‪ (۲۰۰۷‬مي‌تواند سبب مرگ عمومي اين حيوان در دريا شود. هفته‌نامه ميگا پوليس به نقل از اين تحقيق مي‌افزايد: بطور معمول در ماه هاي فوريه تا مارس سال جاري، ‪ ۹۰‬درصد خوك‌هاي دريايي روي يخ‌هاي بخش شمالي خزر براي زايمان و شيردهي بچه‌هاي خود جمع مي‌شوند. "اما در عين حال ضخامت يخ در اين قسمت از خزر ‪ ۲۰‬سانتيمتر است كه مي تواند طي چند روز آينده ذوب شده و موجب غرق شدن بچه خوكها شود". بر اساس اين تحقيق، همچنين احتمال تكرار وضع سال ‪ ۲۰۰۰‬ميلادي وجود دارد كه به علت كاهش ميدان يخبندان درياي خزر، خوكهاي دريايي در محدوده كوچكي اقدام به تجمع كنند كه اين مساله باعث شيوع وبا بين آنها شد. سال ‪ ۲۰۰۰‬ميلادي، ‪ ۲۰‬هزار خوك دريايي در شمال خزر به اين دليل تلف شدند. "كينيس تيمور خانف" معاون رييس كميته كنترل محيط زيست قزاقستان عقيده دارد كه آلوده شدن درياي خزر در سالهاي اخير يكي از عوامل اساسي مرگ خوك هاي دريايي و ماهي‌هاي اين دريا مي‌باشد. وي به هفته‌نامه ميگا پوليس گفته است، بيشتر محققاني كه از سال ‪۲۰۰۰‬ ميلادي مسايل مربوط به مرگ عمومي خوك‌هاي دريايي و ماهي‌هاي خزر را بررسي مي‌كنند سبب اساسي مرگ آنها را شيوع وباي ويژه حيوانات اعلام كردند. تيمور خانف،علت ظهور اين بيماري را ضعف سيستم مقاومت بدن بر اثر آلودگي آب، گرسنگي و تغيير شرايط زمستان گذراني حيوانات ذكر كرده است. به گفته وي در عين حال، ‪ ۳۵‬درصد خوك‌هاي درياي خزر آلوده به بيماري وبا هستند. آخرين مرگ عمومي آبزيان درياي خزر بهار سال گذشته ميلادي(‪ (۲۰۰۶‬رخ داد كه طي آن دو هزار و ‪ ۲۰۷‬ماهي خاوياري و ‪ ۳۳۷‬خوك دريايي بر اثر نشت نفت از چاه‌هاي اين منطقه تلف شدند.

"ايگور ماكاراف" رييس شركت انرژي روسيه "ايترا" روز چهارشنبه با"قربان قلي بردي‌محمداف" رييس جمهوري تركمنستان درباره نحوه همكاري‌هاي متقابل در بخش انرژي گفت وگو كرد. به گزارش ايرنا از عشق‌آباد و به نقل از خبرگزاري تركمنستان ، دو طرف در اين ديدار به افزايش همكاري در بخش نفت و گاز تاكيد كردند. بردي محمداف رييس جمهوري تركمنستان به نمايندگان اين شركت بين‌المللي روسيه پيشنهاد كرد تا براي رسيدن به تفاهم بيشتر با برخي از اعضاي دولت اين كشور مذاكره كنند. شركت‌هاي نفتي "ايترا"، زاروبژ نفت" و "روس نفت" روسيه چهار سال پيش با تشكيل كنسرسيومي موسوم به "زاريت" اقدامات خود را براي آغاز فعاليت هاي استخراج منابع هيدروكربور در بخش تركمني درياي خزر آغاز كردند. اين كنسرسيوم فعاليت‌هاي اكتشافي و استخراجي خود را در بلوك‌هاي ‪۳۰ ، ۲۹‬ و ‪ ۳۱‬بخش تركمني درياي خزر انجام مي‌دهد. به غير از كنسرسيوم زاريت تاكنون چندين شركت خارجي‌ازجمله "دراگون‌اويل" با مالكيت عربي انگليسي ، "پتروناس" مالزي و "مايرسك‌اويل" دانمارك در بخش تركمني درياي خزر براساس "قراداد تقسيم محصول" به فعاليتهاي اكتشافي و استخراجي منابع هيدروكروبور مشغول هستند. بخش تركمني درياي خزر از يكي از منابع مهم ذخاير هيدروكربور تركمنستان به شمار مي‌رود.

رييس موسسه تحقيقات بين‌المللي ماهيان خاوياري ايران گفت: زنگ خطر انقراض ماهيان خاوياري مدتها است به صدا درآمده و بايد آن را جدي گرفت. "محمد پوركاظمي" روز دوشنبه در مصاحبه با خبرنگار ايرنا افزود: اگر روند صيد غيرمجاز ماهيان خاوياري و ناهماهنگي در مديريت حفاظت و بهره‌برداري از ذخاير مشترك پنج كشور حاشيه خزر طبق روال فعلي ادامه يابد، تا ‪ ۱۴‬سال آينده اين ذخاير با ارزش به صفر مي‌رسد. وي يكي از عوامل اصلي تهديد ذخاير ماهيان خاوياري را ضعف مديريت منطقه‌اي در بعد مبارزه با قاچاق و مقابله با صيد غيرمجاز، مديريت صيد و تكثير مصنوعي عنوان كرد. پوركاظمي افزود: ديگر عامل مهم تهديدكننده ذخاير ماهيان خاوياري دستكاري نوع بشر در محيط زيست درياي خزر و رودخانه‌هاي منتهي به آن مانند احداث سد، پل، توسعه نامتوازن صنعت و ورود آلاينده‌ها به دريا است. به گفته وي اين مساله بتدريج روي ساختار ژنتيكي و فيزيولوژيكي ماهيان خاوياري اثر مي‌گذارد و شانس بقا و تداوم زيست تاس ماهيان را كاهش مي‌دهد. رييس موسسه تحقيقات بين‌المللي ماهيان خاوياري ايران تصريح كرد: پنج كشور حاشيه درياي خزر بايد به شكل جامع و كاربردي تر به مسائل منطقه‌اي بپردازند و ضعفها و مشكلاتي را كه در سطح ملي و منطقه‌اي وجود دارد به شكل واقع‌بينانه و با آمار صحيح مطرح كنند و براي حل معضلهاي موجود همفكري و اقدام مشترك داشته باشند. پوركاظمي درباره راه‌حلهاي اين مشكل گفت: با توجه به واقعيت تلخ موجود در خزر و با فشار صيد موجود، نسل اين ماهي در معرض انقراض قرار دارد و كشورهاي حاشيه اين دريا بايد در اسرع وقت به سمت تشكيل بانك ژن تاس‌ماهيان بروند. به گفته وي بايد مجموعه‌اي از نژادهاي تاس‌ماهيان بومي هر كشور تا زمان بهبود وضع مديريتي خزر در بانك ماهي زنده، بانك اسپرم منجمد شده و بانك جنين حفظ شود. نماينده قاره آسيا در كنوانسيون سايتس افزود: كميسيون منابع زنده درياي خزر بايد ديد باز و دورانديش داشته باشد و از حالت انزوا خارج شود تا از توانمنديهاي منطقه‌اي و بين‌المللي استفاده كند. وي يادآور شد: در چهار سال گذشته از سازمانهاي بين‌المللي حدود پنج ميليون يورو براي منطقه خزر تخصيص داده شده بود ولي كميسيون منابع زنده درياي خزر از اين فرصت طلايي براي احياء و حفاظت ذخاير تاس ماهيان بهره‌اي نگرفت. همچنين به گفته وي فائو سال ‪ ۲۰۰۶‬و ‪ ۳۸۰ ، ۲۰۰۷‬هزار دلار در قالب كمكهاي تكنيكي و ارائه روشهاي نوين ارزيابي و مديريت ذخاير خاوياري تخصيص داد كه به طور مشترك براي ذخاير خاوياري درياي خزر هزينه شود ولي به جز ايران كشورهاي ديگر حاشيه خزر از اين امر استقبال نكردند و تاكنون به رغم گذشت يك سال از زمان اعتبار طرح مزبور هزينه‌اي صورت نگرفته است و پروژه فوق راكد مانده است. پوركاظمي ديگر راهكار حفاظت از ذخاير ماهيان خاوياري را توجه ملي مسوولان اول كشورها از رييس جمهور گرفته تا هيات دولت، سازمان مديريت و برنامه‌ريزي و مجلس عنوان كرد. وي تصريح كرد: گنجينه با ارزش ژنتيكي ماهيان خاوياري در خطر انقراض را نمي‌توان با اعتبارات اندك و حمايتهاي جزئي و بخشي حفظ كرد بلكه براي حل اين مشكل همت، مسووليت و حمايت فراسازماني بايد وجود داشته باشد. رييس موسسه تحقيقات ماهيان خاوياري ايران گفت: خوشبختانه در سفر رييس جمهوري به گيلان ‪ ۱۵‬ميليارد ريال براي تشكيل بانك ژن تاس‌ماهيان تا پايان برنامه چهارم توسعه تصويب شده است. وي از سازمان مديريت درخواست كرد اين زنگ خطر انقراض ماهيان خاوياري را جدي بگيرد و هرچه زودتر اين اعتبار را براي جلوگيري از انقراض ماهيان مولد باقي‌مانده در اختيار اين موسسه قرار دهد. به گفته وي موسسه تحقيقات ماهيان خاوياري دكتر دادمان كه زير نظر موسسه تحقيقات شيلات ايران فعاليت مي‌كند طرحهاي تحقيقاتي كاربردي مهمي در دست اجرا دارد كه ازجمله آن مي‌توان به طرح بانك اسپرم اشاره كرد. پوركاظمي متذكر شد: بررسي ساختار ژنتيكي تاس ماهيان خزر از چهار سال پيش شروع شده و امسال تمام مي‌شود. رييس موسسه تحقيقات بين‌المللي ماهيان خاوياري ايران اظهار داشت: زمان تخم‌ريزي ماهيان خاوياري ‪ ۱۰‬اسفند تا پايان ارديبهشت و محل تخم‌ريزي اين گونه رودخانه‌هاي سفيد رود، تجن و گرگانرود است. وي افزود: بيش از ‪ ۹۶‬ميليون عدد بچه‌ماهي خاوياري توسط چهار كشور ايران، روسيه، آذربايجان و قزاقستان در سال ‪ ۲۰۰۶‬در خزر رهاسازي شد.

مديركل حفاظت محيط زيست گيلان روز يكشنبه در گردهمايي جمعي از كارشناسان محيط زيست گفت: ملاحظات زيست محيطي بايد در ساخت جاده كنارگذر انزلي جدي گرفته شود. " كامران زلفي نژاد" اظهار داشت : مسير پيشنهادي محيط زيست با مطالعات علمي محققان و به استناد مصوبه سال ‪ ۸۳‬به عنوان مسير اصلاحي انتخاب شده و لازم‌الاجرا است. وي متذكر شد: اگر وزارت راه ، طرح قبلي را پيش بگيرد از آنجا كه به ضرر شهرستان انزلي ، استان و موجب وارد آمدن آسيب جدي به تالاب بين‌المللي انزلي مي‌شود، جلوي آن گرفته خواهد شد. مشاور فني برنامه محيط زيست درياي خزر نيز در اين جلسه گفت : جاده كنارگذر بايد به نحوي احداث شود كه در درجه اول جريان طبيعي آب را مختل نكند و در درجه بعد در نقش تالاب در مهاجرت پرندگان و زيستگاهها اختلال ايجاد نكند. " محمد رضا شيخ‌الاسلامي" افزود: تالاب انزلي يك نعمت بزرگ الهي است كه شهر انزلي را در كناره درياي خزر با بيش از ‪ ۱۵۰۰‬ميلي متر بارندگي در سال ، از آب گرفتگي حفظ مي‌كند. وي متذكر شد: البته بايد توجه داشت كه نقش تالاب فقط جلوگيري از سيل نيست بلكه نقش چنين بدنه‌هاي آبي گوناگون است. شيخ‌الاسلامي تاكيد كرد: راه حلهاي فني كه با محيط زيست نيز بخواند وجود دارد به شرط اين كه در ايجاد تاسيسات ، نگرش علمي و صحيح و سازگار با مسائل زيست محيطي وجود داشته باشد. وي اظهار داشت: ما هميشه مي‌كوشيم با ساده‌ترين و ارزان‌ترين راه از سرمايه محيط خرج كنيم كه در نهايت موجب عدم پايداري خود پروژه و محيط اطراف مي‌شود كه در اينجا تالاب و شهر انزلي است . اين محقق توصيه كرد تصميم گيران بخشي فكر نكنند و نگاه فرابخشي داشته باشند.

ایرنا: پايگاه اطلاع رساني زيست محيطي روسيه " اكوسرور.رو" (‪(www.ecosever.ru‬ روز چهارشنبه در مطلبي خواستار تسريع در حل مسائل زيست محيطي درياي خزر از سوي كشورهاي ساحلي اين دريا شد. اين پايگاه اطلاع رساني نوشت : اختلاف نظر درباره كنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزراز ‪ ۱۵‬سال پيش تا كنون ادامه دارد و برخي از كشورها نيز با اطلاع از اين وضعيت اقدام به سرمايه‌گذاري زير دريا كردند، بنابراين تعيين رژيم حقوقي درياي خزر چه زماني انجام مي‌شود. اين خبرگزاري تاكيد كرد كه مهم‌ترين مسئله اين دريا حل مسايل زيست محيطي مي‌باشد چرا كه سواحل اين دريا در حقيقت به پايانه واحدهاي صنعتي كشورهاي روسيه ، جمهوري آذربايجان ، قزاقستان و تركمنستان درآمده است. اكوسرور نوشت كه ‪ ۱۳۰‬رودخانه كوچك و بزرگ به درياي خزر مي‌ريزند و آلودگي واحدهاي صنعتي را به اين دريا منتقل مي‌نمايند. اين پايگاه اطلاع رساني روسيه در ادامه تاكيد كرد كه تنها ‪ ۱۰‬گرم نفت مي‌تواند سبب نابودي آبزيان در يك متر مكعب آب شود. پايگاه اطلاع رساني خبرگزاري روسي نوشت : توسعه غير منطقي صنايع نفت و گاز و چگونگي حمل و نقل آن در درياي خزر مي‌تواند منجر به فاجعه زيست محيطي گردد. اين پايگاه اطلاع رساني تصريح كرد كه حضور نيروهاي نظامي كشور ثالث در درياي خزر به روابط كشورهاي ساحل اين دريا لطمه مي‌زند.

مديركل شيلات مازندران گفت : اين استان با توليد سالانه ‪ ۳۱‬هزار تن ماهي گرم آبي و شش هزار و ‪ ۵۰۰‬تن ماهي سردآبي به ترتيب مقام اول و دوم را در كشور دارد.  " حسن حبيب نژاد" روز سه‌شنبه در گفت وگو با خبرنگاران در تنكابن به روز كردن ظرفيتها را از برنامه‌هاي محوري اين نهاد اعلام و اضافه كرد : باتصويب طرح جامع توسعه آبزي پروري، اين ميزان توليد ماهيان پرورشي تاپايان‌برنامه چهارم توسعه به ‪ ۵۰‬هزار تن در سال افزايش مي‌يابد.  وي سهم توليد و پرورش ماهيان سردابي و گرم آبي در اين استان را حدود ‪۱۲‬ درصد اعلام كرد.  مدير كل شيلات مازندران علاوه بر توسعه بخش آبزي پروري ، بازسازي ذخاير آبزيان درياي خزر را از ديگر برنامه‌هاي آينده شيلات ذكر كرد.  به گفته او امسال حدود ‪ ۹۰‬ميليون قطعه بچه ماهي سفيد در رودخانه‌هاي استان مازندران رهاسازي شد.  وي تصريح كرد : در استان مازندران ‪ ۸۰‬پروژه متمركز به صورت پرورش نيمه متراكم ماهي قزل‌آلا فعاليت دارند كه حدود ‪ ۲۲‬پروژه مربوط به غرب مازندران است.  وي ميزان سرانه مصرف ماهي در كشور را حدود هفت كيلو گرم عنوان كرد و اظهار داشت : با تحقق برنامه‌ها ، اين ميزان مصرف به ‪ ۱۰‬كيلوگرم افزايش خواهد يافت.  حبيب نژاد ادامه داد : در حال حاضر چهار هزار و ‪ ۳۰۰‬نفر در ‪ ۵۳‬شركت تعاوني در امر صيد و صيادي به طور مستقيم در مازندران فعاليت دارند.

ایرنا: يك نهاد وابسته به سازمان ملل، ممنوعيت صادرات سه نوع خاويار درياي خزر را لغو كرد و به ايران،روسيه، قزاقستان و آذربايجان اجازه داد تامجددا صادرات خاويار"بلوگا"ي خزر را از سربگيرند. به گزارش روز سه‌شنبه شبكه خبري بي‌بي‌سي ، كشورهاي اطراف درياي خزر از سوي "معاهده تجارت بين‌المللي گونه‌هاي در معرض خطر" (سايتس) اين اجازه را دريافت كرده‌اند تا ميزان ‪ ۳/۷۶‬تن خاويار بلوگا صادر كنند. سايتس كه به سازمان ملل متحد وابسته است، سال ‪ ،۲۰۰۶‬تجارت خاويار را به علت خطر كاهش زياد ذخاير ماهي‌هاي استروژن در درياي خزر و صيد بي‌رويه اين ماهي از سوي كشورهاي اطراف خزر متوقف كرده بود. برخي گروه‌هاي طرفدار محيط زيست خواستار ممنوعيت تجارت خاويار ماهي استروژن، گران‌ترين خاويار درياي خزر هستند. اين گروه‌ها مي‌گويند كه ادامه صيد استروژن باعث انقراض اين ماهيان مي‌شود. جمعيت ماهي استروژن طي ‪ ۲۰‬سال گذشته، ‪ ۹۰‬درصد كاهش يافته است. اين ماهي منبع اصلي تامين خاويار جهان است و درياي خزر حدود ‪ ۲۵۰‬ميليون سال است كه زيستگاه ماهي استروژن است و عمر اين ماهي به يك قرن مي‌رسد و تا قبل از ‪۱۵‬ سالگي تخم‌گذاري را آغاز نمي‌كند. تخم ارزشمند ماهي استروژن به عنوان خاويار بلوگا عرضه مي‌شود و يكي از گران‌ترين غذاهاي تجملي جهان است. "ويلم وينستكرس" رييس سايتس درباره اين اقدام مي‌گويد كشورهاي ساحل درياي خزرنظارت خود بر فروش خاويار را تقويت كرده‌اند و قرار است ميليون‌ها بچه ماهي در آب‌هاي اين دريا رها شوند. رييس سايتس گفته است ايران، روسيه، قزاقستان و جمهوري آذربايجان بايد به تلاش‌هاي خود براي مبارزه با كاهش ماهي استروژن در درياي خزر ادامه دهند. بي‌بي‌سي در ادامه افزود: اقدام سايتس با واكنش منفي برخي گروه‌هاي محيط زيستي مواجه شده است. "جوليا روبرسون" از گروه "خاويار امپتور"، يك گروه عمده حفاظت از محيط زيست گفته كه اين اقدام سايتس، به اينگونه از ماهي آسيب جدي مي‌رساند. سهميه‌هاي صادرات خاويار براي سال ‪ ۱۵ ،۲۰۰۷‬درصد پايين تر از سهميه‌هاي سال ‪ ۲۰۰۵‬است كه اين مساله نشان‌دهنده تداوم كاهش سطح ذخاير اين محصول گرانبها است و سهميه صادرات خاويار توليدي از ماهي‌هاي ايراني و نوع درخشان پره‌دار نيز بيش از ‪ ۲۵‬درصد كاهش يافته است. خاويار همچنان يك ماده غذايي بسيار ارزشمند است كه بهاي خرده‌فروشي هر كيلوي آن هم‌اكنون حدود ‪ ۹‬هزار و ‪ ۵۰۰‬دلار (‪ ۷‬هزار و ‪ ۱۴۰‬يورو) است و قيمت هر ‪ ۲۵۰‬گرم خاويار نوع بلوگا در زمان حاضر يكهزار و ‪ ۸۰۰‬يورو است. كنوانسيون تجارت بين‌المللي گونه‌هاي گياهي و جانداران وحشي در معرض خطر و انقراض سازمان ملل، به دنبال فروپاشي شوروي سابق، اولين بار در سال ‪ ۱۳۷۶) ۱۹۹۸‬شمسي) كنترل‌هايي بر داد وستد خاويار اعمال كرد. درياي خزر منبع ‪ ۹۰‬درصد خاويار جهان است و سهميه صيد ماهي‌هاي خاوياري كشورهاي حاشيه درياي خزر در سال ‪ ۲۰۰۷‬در نشست پايان نوامبر نمايندگان اين كشورها در مسكو پايتخت روسيه تعيين شد. سهميه عمومي پنج كشور ساحلي خزر جهت صيد ماهي‌هاي خاوياري در سال ‪۲۰۰۷‬ به ميزان يكهزار و ‪ ۷۱‬تن تعيين شد كه ‪ ۳/۱‬درصد كمتر از سال ‪ ۲۰۰۶‬ميلادي است. ماهيان خاوياري يكي از باارزش‌ترين ماهيان جهان هستند كه فقط در نيمكره شمالي پراكنش دارند و در زمان حاضر بيش از ‪ ۲۷‬گونه ماهي خاوياري در دنيا وجود دارد كه شش گونه آن در درياي خزر و رودخانه‌هاي منتهي به آن زيست مي كنند و بيش از ‪ ۹۰‬درصد خاويار جهان را تامين مي‌كنند. ‪ ۹۰‬درصد خاويار استحصال شده در ايران به كشورهايي مانند فرانسه، آلمان، ايتاليا، اسپانيا، آمريكا و امارات متحده عربي صادر مي‌شود. ماهي "ازون برون"، "فيل ماهي"، "شيپ"، چالباش (تاس ماهي روسي) و "قره برون" (تاس ماهي ايراني) پنج گونه منحصر ماهيان با ارزش خاوياري درياي خزر را تشكيل مي‌دهد.

كاهش صيد و تقاضاي بالا موجب افزايش قيمت انواع ماهيان استخواني و پرورشي در مازندران شده است.  به گزارش روز چهارشنبه خبرنگار ايرنا از بازار ماهي‌فروشان ساري، درحالي كه قيمت ماهي كفال در دو هفته قبل با وزن ‪ ۵۰۰‬گرم تا بيش از يك كيلوگرم ‪ ۲۵‬تا ‪ ۴۰‬هزار ريال بود، اكنون به ‪ ۳۰‬تا ‪ ۴۵‬هزار ريال افزايش يافته است. همچنين قيمت ماهي دريايي "سفيد" و "كپور" با وزن ‪ ۹۰۰‬گرم تا بيش از يك كيلوگرم به ترتيب ‪ ۵۰‬تا ‪ ۶۵‬هزار ريال و ‪ ۲۵‬تا ‪ ۲۸‬هزار ريال است. به دليل كاهش صيد ماهيان دريايي قيمت ماهيان پرورشي دراستان نيز افزايش يافت. اكنون قيمت هر كيلوگرم ماهي پرورشي از نوع " فيتوفاك " از هشت به ‪۱۲‬ هزار ريال افزايش يافت. يكي از ماهي فروشان ساري گفت: كاهش صيد و افزايش تقاضا براي خريد ماهي موجب افزايش قيمت شده است. وي افزود: به نظر مي‌رسد صيد ماهيان دريايي نسبت به هفته گذشته ‪۳۰‬ درصد كاهش يافته است. وي درباره دلايل افزايش قيمت ماهي پرورشي گفت: اكنون بخشي از توليدات ماهيان پرورشي به كشور عراق صادر مي‌شود. چهارهزار صياد مازندران در قالب ‪ ۵۳‬شركت تعاوني، كار صيد ماهيان استخواني را از بيستم مهرماه سال جاري در درياي خزر آغاز كرده‌اند. در فصل صيد گذشته كه نيمه اول ارديبهشت امسال به پايان رسيد، افزون بر هفت هزار و ‪ ۲۰۰‬تن انواع ماهيان استخواني در سواحل مازندران صيد شد. مازندران داراي ‪ ۳۳۸‬كيلومتر ساحل در درياي خزر است.

مدير كل شيلات مازندران از كاهش شديد صيد وذخاير ماهيان كيلكا در درياي خزر خبر داد و گفت: ورود جانور دريايي " شانه دار" به درياي خزر باعث شده تا نسل ماهيان كيلكا بشدت كاهش يابد ودر معرض انقراض قرار گيرد.  "حسن حبيب نژاد" روز پنجشنبه در گفت و گو با خبرنگاران در ساري افزود :
اين امر سبب شده تا خسارت سنگيني به صنعت صيد كيلكا وارد شود. وي ادامه داد : در ‪ ۹‬ماه اول امسال پنج هزار و ‪ ۴۰۰‬تن ماهي كيلكا صيد شده است در حاليكه طبق برنامه چهار ساله توسعه اقتصادي مي‌بايست هفت هزار و ‪ ۴۷۱‬تن صيد مي‌شد. وي به طرح تبديل ناوگان صيد كيلكا اشاره كرد و گفت : به دليل كاهش شديد ماهيان كيلكا در درياي خزر ‪ ۲۴‬فروند شناور از ناوگان صيادي كيلكا تبديل و تغيير كاربري پيدا خواهند كرد. وي بيان داشت : امسال ‪ ۱۲‬ميليارد ريال وام براي تغيير كاربري شناورهاي صيادي و تبديل صنايع پودر ماهي ، به صيادان اين استان پرداخت شده است. "حبيب نژاد" در ادامه به تاثير كمبود آب در سال جاري وخشكسالي بر توليد ماهيان پرورشي اشاره كرد و گفت : كمبود آب در پنج هزار و ‪ ۴۰۰‬هكتاراز آب بندانهاي اين خطه باعث شد تا تعداد زيادي از ماهيان تلف شوند. وي افزود : از محل ‪ ۲۰‬درصد اعتبار سرمايه در گردش بنگاههاي اقتصادي زودبازده و نيز تبصره دو قانون بودجه در سال جاري ‪ ۶۵‬ميليارد ريال وام در اختيار آبزي پروران مازندران قرار گرفت . مديد كل شيلات مازندران خسارت وارده به بخش آبزي‌پروري اين استان در اثر خشكسالي امسال را حدود ‪ ۲۰‬ميليارد ريال به صورت مستقيم اعلام كرد. وي افزود:امسال ‪ ۳۱‬هزار تن انواع ماهي وآبزي پرورشي در اين استان توليد شد كه ارزش تقريبي آن ‪ ۳۳۰‬ميليارد ريال است. به گفته حبيب نژاد: امسال دو هزار و ‪ ۶۷۰‬تن انواع ماهي استخواني از درياي خزر صيد شد كه براساس برنامه مي‌بايست هفت هزار تن صيد مي‌شد. وي استحصال خاويار در سالجاري را ‪ ۸۰۰‬كيلوگرم عنوان كرد و گفت كه اين ميزان نسبت به مدت مشابه سال قبل ‪ ۴۹‬درصد رشد داشته است. "حبيب نژاد" بيان داشت : امسال شيلات مازندران در آبزي پروري در كل كشور مقام اول را به دست آورد و براي توسعه اين بخش نياز به ‪ ۱۰۰‬ميليارد ريال اعتبار است كه ‪ ۳۰‬ميليارد ريال آن درسال جاري تخصيص يافته است. وي در خصوص طرح‌هاي در دست اقدام شيلات مازندران گفت:امسال شيلات مازندران ‪ ۱۳‬طرح در زمينه صيد و ساماندهي صنعت شيلات، ‪ ۱۲‬طرح در زمينه توسعه و بهبود مديريت آبزي پروري و دو طرح در زمينه مطالعه و طراحي احداث مجتمع آبزي پروري در دست اقدام دارد . وي در بخش ديگر اين گفت و گو به عملكرد يگان حفاظت شيلات مازندران اشاره كرد و افزود : در ‪ ۹‬ماه اول امسال ‪ ۱۸۱‬هزار رشته دام براي ماهيان غضروفي و فلسدار از قاچاقچيان ماهي در درياي خزر كشف وضبط شد. وي گفت : در همين مدت اين يگان موفق به كشف ‪ ۳۶‬كيلو گرم خاويار و دو هزار و ‪ ۶۷۵‬كيلو گرم گوشت ماهي خاوياري از قاچاقچيان ماهي در اين استان شد و ‪ ۲۹۱‬نفر دستگير و تحويل مراجع قضايي اين استان شدند.

ایرنا: مهاجرت پرندگان به ميانكاله به عنوان " بهشت پرندگان" از دو هفته پيش آغاز شده است واكنون تعداد پرندگان مهاجر به يك ميليون قطعه رسيده است. تالاب ميانكاله با مساحت ‪ ۶۸‬هزارو ‪ ۸۰۰‬هكتار واقع درمنتهي‌اليه جنوب شرقي كرانه درياي خزر باعمق كم و آب شور ، به عنوان يكي از زيستگاههاي هميشگي پرندگان مهاجر ، به بهشت پرندگان آسيا معروف است و اكنون دسته دسته انواع گونه‌هاي مهاجر و تالابي در اين ذخيره‌گاه امن تالابي فرود مي‌آيند. وجود مجموعه‌اي از شن زارهاي ساحلي ، اراضي باتلاقي ، آبگيرها، مناطق جنگلي با پوشش درختچه‌هاي گز، تپه‌هاي شني ، جنگل انارسان، بوته‌هاي تمشك و سازيل به اين منطقه ساختار اكولوژيك ويژه‌اي بخشيده است.  ميانكاله به دليل برخورداري از تنوع اكوسيستمي يكي از مكان‌هاي مهم‌براي تخم ريزي ، رشد آبزيان و نيز مكاني مناسب براي زادآوري ، مهاجرت و زمستان گذراني پرندگان مهاجر در خاورميانه و غرب آسيا است. قوي فرياد كش ، پليكان پاخاكستري ، فلامينگو ، اردك سرسفيد، عروس غاز ، غازپازرد ، طاووسك ، چنگر و مرگونس سفيد از جمله گونه‌هاي كميابي هستند كه به دليل خطر انقراض در فهرست ممنوعيت تجارت جهاني پرندگان در معرض خطر (‪ (CITES‬قرارگرفته‌اند. سالانه بين ‪ ۸۰‬تا‪ ۱۱۰‬گونه پرنده كه دو سوم از پرندگان مهاجر مازندران را شامل مي‌شود درتالاب بين‌المللي و پناهگاه حيات وحش ميانكاله فرود مي‌آيند.

ایرنا: اولين اطلس ماهي شناسي ماهيان شمال كشور توسط پنج تن‌از محققان پژوهشكده آبزي پروري آبهاي داخلي كشور در انزلي تهيه و منتشر شد.  اين اطلس ماهي شناسي اولين اطلس ماهيان شمال كشور و نخستين گام در شناسايي ماهيان درياي خزر محسوب مي‌شود كه دردسترس دانشجويان و پژوهشگران قرار گرفته است . اين اطلس ماهي شناسي به تعيين رده بندي ماهيان و به زندگي ‪ ۱۲‬راسته و بيش از ‪ ۶۰‬گونه ماهي در كرانه‌هاي شمالي كشور كه به رودخانه سفيد رود و تالاب بين‌المللي انزلي در استان گيلان مهاجرت مي‌كنند و يا بومي اين دو حوضه آبي هستند ، پرداخته است . دراين اطلس نام علمي ، فارسي ، محلي ، مشخصات كليدي ، خصوصيات زيستي و ارزش اقتصادي ماهيان به همراه تصاوير رنگي آنها درج شده و اطلاعاتي در باره فون و پراكنش اين ماهيان درياي خزر آورده شده است. ماهيان رودخانه سفيدرود و تالاب انزلي بيشترين گونه‌هاي ماهيان درياي خزر را شامل مي‌شوند. قبل از اين نيز چندين مقاله و كتاب در اين زمينه تهيه شده بود كه بيشتر از منابع روسي اقتباس شده بود. پژوهشها و نشريات ماهي شناسي و رده‌بندي ماهيان در كشور ما به زبان فارسي بسيار اندك است . تهيه اين اطلس به محققان ، دانشجويان و دانش پژوهان علوم شيلاتي و زيست شناسي كه با كمبود منابع فارسي مواجه هستند، كمك شاياني خواهد كرد.

رييس موسسه تحقيقات شيلات ايران گفت: مبارزه با ماهي موسوم به مهاجم شانه‌دار درياي خزر، از سال آينده شروع مي‌شود.  عباسعلي مطلبي روز پنج‌شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: مهاجم شانه‌دار درياي خزر از سال ‪ ۲۰۰۱‬به عنوان يك آفت از طريق رودخانه "ولگا" از درياي سياه وارد درياي خزر شده و در جنوب درياي خزر در آب‌هاي ايران به شدت تكثير پيدا كرده است. وي اظهار كرد: خصلت اين مهاجم به گونه‌اي است كه منابع غذايي ماهي كيلكا را از بين مي‌برد و تكثير و پرورش اين نوع ماهي با مشكل مواجه مي‌شود. وي اضافه كرد: ماهي كيلكا از گونه‌هاي مورد توجه و اقتصادي باارزش درياي خزر است و قبل از ورود مهاجم شانه‌دار پيش‌بيني مي‌شد سالانه ‪ ۹۰‬هزار تن كيلكا از اين دريا برداشت شود كه در حال حاضر به ‪ ۲۰‬هزار تن رسيده است. مطلبي خاطرنشان كرد: با مطالعات انجام شده توانستيم اين مهاجم را در درياي خزر شناسايي كنيم و با برخوردهاي بيولوژيكي با اين گونه به مبارزه بپردازيم. وي گفت: در همين راستا گونه‌اي از مهاجم شانه‌دار تحت عنوان "براواتا" مشهور به "شكارچي" پرورش و تكثير يافت كه خصلت عكس دارد و به منابع غذايي مهاجم شانه‌دار حمله كرده و براي آن محدوديت غذايي ايجاد مي‌كند. مطلبي يادآور شد: متاسفانه با توجه به‌اكوسيستم درياي خزر و مشترك بودن آن بين پنج كشور رهاسازي گونه شكارچي شانه‌دار منوط به توافق آنها بود كه متاسفانه اين امر تا مدتي متوقف ماند. وي افزود: در اجلاس اخير كميسيون منابع زنده با پافشاري ايران، چهار كشور ديگر نسبت به رهاسازي اين شكارچي متقاعد شدند و كارگروه مشترك و مستقلي تحت عنوان كارگروه كنترل مهاجم شانه‌دار درياي خزر تشكيل شد. مطلبي اضافه كرد: مبارزه جدي با اين شانه‌دار از سال ‪ ۲۰۰۷‬آغاز مي‌شود و روش‌هاي مختلف براي از بين بردن آن مورد استفاده قرار مي‌گيرد. وي، به خسارت‌هايي كه كشورمان از بابت وجود مهاجم شانه‌دار در درياي خزر متحمل شده اشاره كرد و افزود: در اين راستا ‪ ۷۰۰‬ميليارد ريال خسارت به منابع آبي درياي خزر، خسارت‌هايي به سرمايه‌گذاران در بخش فراوري ماهي كيلكا و خسارت بلاعوض پرداختي دولت به ناوگان صيادي كيلكاگيرها وارد شده است . وي ادامه داد: هم‌اكنون صيد كيلكا در درياي خزر از نوع معمولي آن مي‌باشد و به زودي صيد كيلكا از گونه آنچوي ممنوع اعلام خواهد شد تا بازسازي ذخاير در مورد اين گونه صورت گيرد.

بیشتر بخوانید.

قائم مقام مديرعامل شركت ملي نفت ايران گفت: درياي خزر قادرخواهد بود به كارگاه عظيمي براي ارائه خدمات حفاري ايران به كشورهاي همسايه تبديل شود.  "محمد جواد عاصمي پور"، عصرجمعه در حاشيه برگزاري آئين پاياني چهارمين نمايشگاه صنعت حفاري ايران دراهواز در گفت و گو با ايرنا از راه اندازي و آزمايش اوليه نخستين سكوي نيمه شناور ايران در درياي خزر در نيمه اول سال ‪ ۸۶‬خبر داد. وي اضافه كرد: اين سكو باكمك صنايع داخلي و شركت صدرا مراحل نيمه نهائي ساخت خود را به همراه چهار تا پنج شناور ديگر براي پشتيباني آن در بندر نكا پشت سر مي‌گذارد و تيم عملياتي آن تشكيل و آموزشهاي لازم نيز داده شده است. قائم مقام مديرعامل شركت ملي نفت ايران با ارزشمند خواندن دستيابي به دانش فني لازم براي ساخت سكوهاي نيمه شناور در كشور گفت: چون در درياي خزر بايد تا اعماق دريا پيش رفته و در آنجا حفاري كنيم لذا سكوهاي جكاب كه پيشتر از اين توسط شركت صدرا به نام "ايران خزر"، ساخته شده بود جواب نمي دهد و نياز به ساخت سكوهاي نيمه شناور داشتيم. عاصمي پور مبلغ قرار داد ساخت اين سكو را ‪ ۲۵۰‬تا ‪ ۲۶۰‬ميليون دلار عنوان و يادآوري كرد: ‪ ۱۰‬شركت ديگر در ساخت اين سكو پشتيباني كردند. وي با بيان اين كه پتانسيل ‪ ۲۰۰‬ميليارد دلاري ترانزيت نفت از درياي خزر به كشورهاي همسايه وجود دارد، گفت: هم‌اكنون تنها چهار تا پنج ميليارد دلار از اين ظرفيت موجود استفاده مي‌شود در حالي كه سهم ايران بسيار عظيم است. قائم مقام مديرعامل شركت ملي نفت ايران ادامه داد: اكثر كشورهايي كه در درياي خزر فعال هستند كشورهاي عضو اكوهستند و ترانزيت نفت كه شركت پايانه ها آن را انجام مي‌دهد كار بسيار بزرگي است كه بتواند پتانسيل ‪ ۵۰۰‬هزار بشكه‌اي را در آنجا ايجاد كند. عاصمي پورگفت: اين فرصت بسيار خوب و مناسبي است كه به توسعه شمال ايران كه درآن بحث چاي، برنج و كشاورزي است كمك شده و ترانزيت نفت دراين منطقه نيز رشد پيدا كند. وي حجم ترانزيت فعلي نفت از درياي خزر را‪ ۱۳۰‬تا‪ ۱۴۰‬هزار بشكه و در حالت پيك تا ‪ ۲۰۰‬هزار بشكه عنوان و افزود: مي‌توانيم ظرفيت ترانزيت را تا ‪۵۰۰‬ هزار بشكه در روز برسانيم. قائم مقام مديرعامل شركت ملي نفت ايران همچنين گفت: در خليج فارس هم پروژه پارس جنوبي در ‪ ۲۰‬فاز در حال انجام است. وي از خريد هشت دستگاه حفاري در دريا خبر داد و افزود: دو دستگاه از اين تعداد مربوط به شركت ملي حفاري ايران است كه از پتروپارس اجاره به شرط تمليك كرده تا حفاري در فازهاي ‪ ۹‬و ‪ ۱۰‬پارس جنوبي را شروع كند. عاصمي پور اضافه كرد: دو دستگاه حفاري در درياي ديگر نيز براي شركت فلات قاره با همكاري صنايع دريايي در حال ساخت است كه به تدريج بحث خصوصي‌سازي در ساخت دكلهاي حفاري دركنار فعاليت‌ها دنبال مي‌شود.

مديركل بنادر و كشتيراني استان گيلان روز شنبه از افزايش ‪ ۴۵/۳‬درصدي صادرات كالاهاي غيرنفتي از بندرانزلي خبر داد.  "فرهاد منتصر كوهساري " در مصاحبه با خبرنگار ايرنا اظهار داشت: در ‪۹‬ ماهه نخست امسال ‪ ۱۱۱‬هزار و ‪ ۴۷۶‬تن كالاي غيرنفتي از اين بندر صادر شده است. وي افزود: اين در حالي است كه در مدت مشابه پارسال ‪ ۷۶‬هزار و ‪ ۷۱۶‬تن كالاي غيرنفتي از اين بندر صادر شده بود. به گفته وي عمده كالاي صادراتي غيرنفتي شامل شيشه، سنگ، سراميك ، خشكبار و مواد غذايي بوده است. وي با اشاره به اين كه در ‪ ۹‬ماهه نخست امسال ‪ ۹۹۴‬كشتي در بندرانزلي پهلو گرفت ، خاطرنشان كرد: تنها در آذر ماه امسال ‪ ۱۴۵‬فروند كشتي به اين بندر وارد شد كه در تاريخ فعاليت بندر بي‌سابقه بوده است. كوهساري علت افزايش ورود كشتي به بندرانزلي را ارتقاي بهره‌وري عنوان كرد. وي متذكر شد: در ‪ ۹‬ماهه نخست امسال سه ميليون و ‪ ۱۶۰‬هزار تن كالا در بندرانزلي تخليه و بارگيري شده كه نسبت به دو ميليون و ‪ ۵۵۲‬هزار تن كالاي تخليه و بارگيري شده مدت مشابه پارسال ، ‪ ۲۳/۸‬درصد رشد نشان مي‌دهد. مديركل بنادر و كشتيراني گيلان يادآور شد: در اين مدت ‪ ۱۳۳‬هزار و ‪۵۷۲‬ كاميون و تانكر در بندرانزلي بارگيري شده است. به گفت وي از ابتداي امسال تاكنون ‪ ۹۹۴‬كشتي به بندرانزلي وارد شده كه نسبت به ‪ ۷۹۳‬فروند كشتي وارده در مدت مشابه پارسال ‪ ۲۵/۳‬درصد افزايش يافته است. كوهساري همچنين از كاهش ‪ ۱۲/۵‬درصدي رسوب كالا در اين بندر خبر داد و گفت: رسوب كالا از ‪ ۵۷۷‬هزار تن به ‪ ۵۰۵‬هزار تن رسيده است. بندرانزلي با ‪ ۱۰‬پست اسكله و امكان پهلوگيري ‪ ۱۲‬كشتي همزمان از بنادر مهم كشور در درياي خزر است. اين بندر ظرفيت تخليه و بارگيري شش ميليون تن كالا را در سال دارد.

مدير كل دفتر محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست، گفت: آزادسازي سواحل درياي خزر به منظور حفظ حريم زيست محيطي درياي خزر و استفاده مردم از سواحل اين دريا در دستور كار قرار گرفت.

دكتر " سيدمحمد باقر نبوي" روز يكشنبه در گفت و گو با خبرنگار حوزه محيط زيست ايرنا، افزود: موضوع آزادسازي سواحل كه در ماده ‪ ۶۳‬قانون برنامه چهارم توسعه كشور آمده است با تاكيد بر درياي خزر شكل گرفته است. وي ادامه داد: هم اكنون با سازمانهاي مرتبط از جمله سازمان بنادر و كشتيراني، سازمان شيلات و وزارت مسكن، جلساتي به منظور تدوين نحوه اجرايي اين قانون برگزار مي‌شود. مدير كل دفتر محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست، گفت: از آنجا كه سواحل درياي خزر به وسيله بخشهاي مختلف خصوصي و دولتي اشغال شده است بايد تدابير لازم و كارآيي در اين رابطه ايجاد شود. نبوي افزود: كارشناسان معتقدند به منظور تسهيل اجراي اين قانون بهتر است ابتدا بخشهاي دولتي از سواحل عقب نشيني كنند تا بخش خصوصي نيز در اين رابطه همكاري لازم را انجام دهد. وي ادامه داد: اجرايي شدن اين قانون از اولويتهاي دفتر محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست بوده و براي اجرايي شدن اين طرح كلان نياز به عزمي ملي است.

ایرنا: مذاكرات سه‌جانبه كارشناسان انرژي جمهوري آذربايجان ، تركيه و گرجستان در باكو بدون نتيجه پايان يافت. كارشناسان انرژي سه كشور از ‪ ۲۳‬تا ‪ ۲۶‬آذرماه در حال مذاكره درباره واگذاري بخشي از سهم سه ميليارد متر مكعب گاز طبيعي سال آينده تركيه از ميدان "شاه‌دنيز" جمهوري آذربايجان به اين كشور و گرجستان بودند. وزير صنعت و انرژي جمهوري آذربايجان گفت: اين مذاكرات بخاطر پافشاري گرجستان كه خواهان دريافت حداقل ‪ ۸۰۰‬ميليون متر مكعب گاز طبيعي از سهم تركيه است بدون نتيجه ماند. به گزارش روز دوشنبه خبرگزاري غيردولتي "توران" ، "ناطق علي اف" افزود: در اين مذاكرات توافق شد كه موضوع تقسيم سهم تركيه در سفر قريب الوقوع "ميخايل ساآكاشويلي" رييس جمهوري گرجستان به آنكارا بررسي شود. وي گفت: در مذاكرات كارشناسي باكو در مورد تعيين قيمت گاز درخواستي گرجستان و نيز نحوه عودت دادن آن در سالهاي بعد به تركيه اختلاف نظر وجود داشت و گرجستان در اين‌باره موضع مشخصي را ارايه نكرد. ناطق علي اف افزود: ما به توانايي گرجستان در عمل به تعهدات خود و پس دادن گاز دريافتي در سالهاي بعد به تركيه اطمينان كامل نداريم. براساس اين گزارش ،تركيه بخشي از سهم گاز طبيعي سال آينده خود در ميدان شاه‌دنيز را به شرطي به گرجستان وجمهوري آذربايجان مي‌دهد كه‌در موقع مقرر طبق توافق پس داده شود. جمهوري آذربايجان و گرجستان با توجه به تصميم روسيه مبني بر كاهش گاز صادراتي خود به اين كشورها و افزايش قيمت آن،با مشكل تامين گاز در زمستان رو به رو شدند و به اين علت در حال مذاكره با تركيه براي دريافت بخشي از سهم گاز طبيعي سال آينده ميلادي اين كشور از ميدان شاه‌دنيز هستند. ميدان شاه‌دنيز در ‪ ۷۰‬كيلومتري جنوب شرق شهر باكو در درياي خزر واقع است و مجموع ذخاير آن طبق پيش بيني كارشناسان يك تريليون متر مكعب برآورد مي شود.

ایرنا: خزر با تنوع زيستي منحصر به فرد ، تالاب‌هاي بي‌نظير، جنگلهاي استثنايي حاشيه آن ، رودخانه‌ها و گونه‌هاي گياهي و جانوري كم نظير ، زير فشار تهديدات روزافزون و چالش‌هاي متعدد زيست محيطي قرار گرفته است كه بتدريج از توان اين دريا مي‌كاهد.  درياي خزر نمادي از فرصت‌هاي پرشمار در سطح منطقه‌اي و جهاني است كه شهرت جهاني آن در زمينه ماهيگيري و پروتئين موجود در غذاهاي دريايي براي يك رژيم غذايي سالم و ايجاد هزاران موقعيت شغلي در صنعت شيلات نمودي از اين فرصت هاست.  خاويار منحصر به فرد و لذيذ خزر به عنوان كالاي لوكس و تجملي در سراسر جهان جلوه‌اي از شكوه و ثروت درياي خزر را به نمايش مي‌گذارد. درياي خزر از جنبه‌هاي مختلف حائز اهميت است اين دريا را مي‌توان پل ارتباطي ميان قاره‌هاي اروپا و آسيا بشمارآورد كه "مرواريد سياه" نام گرفته‌است. محيط زيست منحصر به فرد خزر نيز به نوبه خود موقعيت‌هاي مناسبي را براي گردشگري به خصوص گردشگري زيست محيطي فراهم آورده است ، سواحل ماسه‌اي ، جنگل‌هاي انبوه ، آثار تاريخي مهم و مناظر زيبا و خيره‌كننده طبيعي از جاذبه‌هاي قوي توريستي اين منطقه است. پنج ميليون سال از پيدايش اين بزرگترين آب محصور در خشكي مي‌گذرد كه ‪۴۴‬ درصد كل آبهاي درون خشكي جهان را در خود جاي داده‌است و ‪ ۱۳۰‬رودخانه بزرگ و كوچك به آن مي‌ريزند.  خزر با وسعت ‪ ۳۷۱‬هزاركيلومتر مربع كه عمق متوسط آن در قسمت شمالي پنج متر و ژرفاي آن در قسمت جنوب با بيشترين عمق تا حدود يك هزار متر در آبهاي ايراني مي‌رسد.  بيش از ‪ ۹۰‬درصد آب شيرين خزر از رودخانه‌هاي ولگا ، كورا، ترك ، اورال و سولك تامين مي‌شود. 

منابع نفت و گاز دريا نيز در كنار ذخاير غني ماهيگيري صنعت جديد و قدرتمندي را از اواخر قرن نوزدهم بنيان گذاشته‌است. تازه‌ترين ارزيابي‌ها مقدار اين ذخاير را بيش از ‪ ۵۰‬ميليارد بشكه بر آورد كرده است و اكنون بسياري از شركت‌هاي چند مليتي و عظيم نفتي در استخراج ، ذخيره‌سازي ، انتقال و فروش نفت و گاز خزر در بازارهاي جهاني فعاليت دارند. درياي خزر به سه پهنه آبي شمالي ، مركزي و جنوبي تقسيم شده‌است كه بيش از ‪ ۱۲‬ميليون انسان در حاشيه اين پهنه آبي زندگي مي‌كنند. شش ميليون ايراني در نوار ساحلي جنوبي ، سه ميليون در باكو و سواحل جمهوري آذربايجان ، سه ميليون در قزاقستان ، روسيه و تركمنستان ساكنان حاشيه اين دريا را تشكيل مي‌دهند.

برغم وضعيت مناسب درياي خزر و اهميت ان هم اكنون اين دريا با چالش هاي متعدد روبرو است و برخي از گونه‌هاي با ارزش درياي خزر با كاهش سريع جمعيتي روبه رو شده و شماري نيز در معرض انقراض قرار دارند و تالاب‌هاي اين دريا به سبب كاربري غيرمسوولانه انسانها مورد تجاوز و تعدي قرار گرفته‌اند. همچنين بيابان زايي و جنگل زدايي از جمله مهمترين تهديدات منطقه‌اي اين دريا بشمار مي‌روند. ذخاير باارزش ماهيان خزر زير فشار صيد قاچاق و ماهيگيري سازمان يافته غير قانوني رو به كاهش گذاشته است و ذخاير اين دريا متحمل خسارات قابل توجهي بويژه در زمينه ماهيان خاوياري شده‌است. تهاجم گونه غيربومي بنام شانه دار كه در فروپاشي صنعت ماهيگيري درياي سياه نقش بسزايي داشته‌است موجب تشديد فرايند منفي درياي خزر شده‌است. محققان و كارشناسان ، معضل ديگر خزر را آلودگي ناشي از صنعت ، كشاورزي و آلاينده‌هاي شهري مي‌دانند كه با استفاده ممتد و گسترده آفت كش‌ها و كودهاي شيميايي در بخش كشاورزي ، نشت تصادفي مواد نفتي در دريا و بالا رفتن موضعي سطح مواد مغذي تشديد گرديده‌است. نوسانات سطح آب دريا نيز با زير آب بردن زير ساخت‌ها ، مناطق مسكوني و زمين‌هاي زراعي ساحلي موجب انتقال مواد آلاينده به دريا شده‌است.

"ايگور ميتروفانف "كارشناس تنوع زيستي برنامه محيط زيست درياي خزر به خبرنگار ايرنا گفت: گونه‌هاي بومي بسيار زيادي در درياي خزر مشاهده مي شوند كه آخرين آمار نشان مي‌دهد ‪ ۴۰‬درصد اين گونه‌ها بومي منطقه هستند. وي مهمترين مشكل درياي خزر را آلودگي آن دانست و ورود گونه‌هاي مهاجم و استفاده ناپايدار از منابع اين دريا را تهديد اساسي درياي خزر ذكر كرد. تحقيقات نشان مي‌دهد گرچه آب درياي خزر بطور كلي آلوده نشده‌است اما در برخي نقاط شدت آلودگي‌ها بالا است و توسعه ناپايدار مناطق و جوامع ساحلي از ديگر مشكلات زيست محيطي خزر است. فقدان يا نارسايي برنامه‌ريزي كاربري زمين همراه با فشار آلودگي و توسعه نامتعادل اقتصادي به آلودگي‌هاي خزر دامن زده‌است.

مدير برنامه محيط زيست درياي خزر گفت : حفظ آينده خزر از اكنون نيازمند مشاركت و حضور بيش از پيش كشورهاي ساحلي و سازمان‌هاي بين‌المللي و منطقه‌اي است. دكتر "حميدرضا غفارزاده"افزود: برنامه محيط زيست درياي خزر ‪ CEP‬در سال ‪ ۱۹۹۸‬به عنوان نمادي از خواست منطقه‌اي و همكاري‌هاي مشترك بين كشورهاي حاشيه اين دريا به منظور مقابله با مشكلات زيست محيطي خزر تاسيس شد. وي تصريح كرد : مشاركت بين دولتي پنج كشور ساحلي ، در راستاي توسعه پايدار محيط زيست خزر تحقق مي‌يابد. وي اظهارداشت: هدف اصلي ‪ CEP‬دستيابي به بهره وري اقتصادي بلند مدت براي مردم منطقه و حفاظت از محيط زيست خزر است .

خزر اين درياي پرنعمت نيازمند اجراي طرح‌هاي راهبردي و الويت دار در زمينه حفظ تنوع زيستي ، مقابله با گونه‌هاي مهاجم غير بومي مانند آبزي شانه دار و كاهش آلودگي توسط كشورهاي حاشيه و همچنين تقويت چارچوب‌هاي قانوني و سياست‌گذاري زيست محيطي در سطح ملي و منطقه‌اي است.

مديركل شيلات استان گلستان از كار مولدسازي گونه ماهي "كفال سفالوس" در مجتمع پرورش ماهيان "گميشان" خبر داد.  مولدسازي به فرآيندي گفته مي‌شود كه پس از دو سال پرورش، ماهي به سن بلوغ جنسي رسيده و به عنوان مولدساز مطرح است. در اين مقطع، براي تخم‌ريزي با كيفيت بالا، كار "به‌گزيني" گونه‌ها انجام شده و شرايط زيستي ماهي در سال سوم به لحاظ تغذيه، شوري و دماي آب كنترل مي‌شود.  "ولي‌اله جعفري شموشكي" روز دوشنبه در مصاحبه با خبرنگار ايرنا، هدف از اين پروژه را، تنوع فرآورده‌هاي آبزي و تكثير انبوه اين گونه عنوان كرد. وي، مزيت اين گونه ماهي را، "قابليت پرورش" در آبهاي شور، لب شور و نيز آب شيرين، توقع غذايي پايين، تحمل دما و ضريب رشد بالا برشمرد. خليج فارس به عنوان منابع آب شور، درياي خزر، آب لب شور و رودخانه‌ها منابع آب شيرين شناخته مي‌شود. وي دراين‌باره توضيح داد: شركت شيلات كشور، سه دهه قبل، سه گونه كفال، از خارج از كشور، براي تكثير و پرورش وارد درياي خزر كرد كه تنها دو گونه با شرايط زيستي آب اين دريا پيوند خورده و باقي ماندند. وي گفت: اما گونه كفال سفالوس، توان "مولدسازي" در آب لب شور درياي خزر را نداشت و عملا صيد شده و از مدار زادآوري خارج شد. وي ميزان شوري آب درياي خزر را ‪ ۱۳‬گرم در ليتر و نياز به شوري آب براي زادآوري (تخم‌ريزي) اين گونه ماهي را ‪ ۳۰‬تا ‪ ۳۲‬گرم در ليتر ذكر كرد. دكتر جعفري گفت: با توجه به مزيتهاي زياد اين گونه ماهي براي پرورش، موسسه تحقيقات شيلات ايران، در سال ‪ ،۷۲‬تعدادي بچه‌ماهي كفال سفالوس از هنگ‌كنگ وارد كشور كرد و براي كار نگهداري، تكثير مصنوعي و مولدسازي، به مركز آموزش و ترويج گميشان، انتقال داد. به گفته وي، در سال ‪ ،۸۲‬اين مركز موفق به تكثير يك هزار قطعه بچه‌ماهي كفال سفالوس شد و اكنون كار مولدسازي در استخر خاكي گميشان در حال انجام است. وي افزود: همزمان، كار انتقال مولدين مناسب از كشورهايي كه در پرورش اين گونه ماهي صاحب‌نام هستند و نيز كار انتقال بچه‌ماهيان تكثير شده در ديگر منابع، براي پرورش و مولدسازي در اين مركز انجام مي‌شود. دكتر جعفري، از ديگر مزيت ماهي كفال سفالوس را، سازگاري براي پرورش تك‌گونه‌اي با ظرفيت سه تن در هكتار در مزارع پرورشي، پرورش چندگونه‌اي، همزمان با گونه‌هاي ديگر ماهي، به دليل قدرت همزيستي بالا و نيز آمادگي براي پرورش همزمان در سايت ميگوي گميشان عنوان كرد. وي به امكان تركيب اين گونه ماهي با ماهيان گرم‌آبي، اشاره كرد و گفت: استان گلستان داراي چهار هزار و ‪ ۵۰۰‬هكتار آب‌بندان و يك هزار و ‪ ۵۰۰‬هكتار مزرعه پرورشي ماهيان گرم‌آبي است كه اكنون چهار گونه ماهي، از تيره كپورماهيان، توام در حال پرورش است. وي اين گونه‌ها را شامل فيتوفاك، آمور، كپور و بيگ‌هد (سرگنده) نام برد و افزود: كفال سفالوس هم مي‌تواند با اين گونه‌هاي گرم‌آبي، پرورش يابد.

ایرنا: مشاور برنامه محيط زيست درياي خزر (‪ ،(CEP‬با بيان اينكه همكاري و پايبندي كشورهاي حاشيه خزر به حفظ محيط زيست منجر مي‌شود ، گفت كه با اين اقدام مي‌توان از منابع نفت و گاز درياي خزر در جهت دستيابي به توسعه پايدار نيز بهره گرفت.   " محمد رضا شيخ الاسلامي" روز شنبه در گفت و گو باخبرنگار حوزه محيط زيست ايرنا، با اشاره به وضعيت آلودگي‌هاي نفتي در درياي خزر، افزود: آلودگي‌هاي نفتي بيشتر در سواحل شمالي درياي خزر در منطقه باكو مشاهده مي‌شود و در تمامي پهنه دريا گسترش ندارد. وي اظهار داشت: فعاليتهاي نفتي و آلاينده‌هاي ناشي از آن دردسته آلاينده- هاي با منشا دريا جاي دارند و آلودگي‌هاي نفتي مي‌توانند از طريق فعاليتهاي نفتي، حمل و نقل و سوانح دريايي و يا نشست لوله‌هاي فرسوده نفت وارد دريا شوند. شيخ الاسلامي با اشاره به اينكه آلودگي‌هاي نفتي يكي از چالشهاي فراروي درياي خزر است، اظهار داشت: لكه‌هاي نفتي در منطقه باكو مشهود است و به وضوح ديده مي‌شود. وي ادامه داد: آلودگي‌هاي خزر به دو دسته آلاينده‌هاي "فرامرزي" و "با اولويت بيشتر ملي" تقسيم مي‌شوند. مشاور برنامه محيط زيست درياي خزر، گفت: آلودگي‌هاي نفتي در بخش فرامرزي تقسيم بندي شده و ناشي از فعاليتهاي تمام كشورهايي است كه در زمينه استخراج نفت در حوزه خزر فعاليت دارند. شيخ الاسلامي افزود: درياي خزر داراي منابع عظيمي از نفت و گاز است كه بيشترين ميزان نفت در سواحل شمال درياي خزر است. وي ادامه داد: كشورهاي قزاقستان و آذربايجان در حاشيه خزر كشورهايي هستند كه بيشتر از ديگر كشورها از اين منابع برخوردارند.

مديركل شيلات گيلان اعلام كرد: بر اساس برنامه‌ريزي‌هاي صورت گرفته و با هدف اقتصادي كردن صيد كيلكا، ناوگان صيد اين ماهي در گيلان تا ‪ ۴۰‬فروند شناور كاهش مي‌يابد.  " سهيل محمدي " روز شنبه در گفت و گو با خبرنگاران افزود: پيش از اين حدود ‪ ۲۰۰‬مجوز براي شناور صيد كيلكا در سه استان ساحلي شمال كشور صادر شده بود كه از اين تعداد ‪ ۸۰‬فروند مربوط به گيلان است. وي افزود: شيلات گيلان و مازندران با نظر كارشناسان شيلات ايران و هماهنگي با سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور و صنف كيلكاگيران گيلان ، مازندران و گلستان به اين نتيجه رسيدند كه تنها ‪ ۸۰‬فروند از لنج‌هاي صيادي در درياي خزر فعاليت كنند و بقيه تعديل شوند.  وي افزود: مجوز صيد هر لنج به قيمت ‪ ۵۰۰‬ميليون ريال است و خود لنج نيز بر اساس قيمت‌گذاري كارشناس رسمي دادگستري توسط دولت خريداري مي‌شود.  مديركل شيلات گيلان توسعه آبزي‌پروري در آبهاي داخلي وساحلي را از مهم‌ترين برنامه‌هاي اين اداره عنوان كرد و اظهار داشت: پرورش ماهيان سردابي در چشمه‌ها و رودخانه‌هاي مناطق سردسير و پرورش ماهيان گرم آبي در آبگيرها و آب بندانهاي داخل استان دنبال با ضابطه‌مندي دنبال مي‌شود. محمدي افزود: چهار هزار هكتار مزرعه پرورش ماهي گرمابي در استان وجود دارد كه به‌ازاي هر هكتار حدود چهار تن از آنها ماهي برداشت مي‌شود.  وي يادآور شد: تحقيق در مورد پرورش ماهي در قفس نيز جزو برنامه‌هاي شيلات ايران است.  مديركل شيلات گيلان در مورد توسعه مزرعه پرورش ماهيان خاوياري نيز خاطرنشان كرد: هم اكنون دو مزرعه ‪ ۲۰‬و ‪ ۳۰‬تني در غرب استان فعال است كه اميدواريم با حمايتهاي كارشناسي شيلات به مرحله اقتصادي برسند. وي با اشاره به اين كه براي اقتصادي شدن برداشت ماهي خاوياري نياز به شش تا هفت سال زمان است در حالي كه اكنون سه سال از فعاليت اين مزارع مي‌گذرد، رشد ماهيان خاوياري در اين دو مزرعه را تاكنون مناسب خواند.  محمدي متذكر شد:اعتبار مورد نياز براي ساماندهي صيد و صيادي و پروژه‌هاي لازم‌الاجرا در استان گيلان حدود سه ميليارد ريال است كه هفتصد ميليون ريال آن اختصاص يافته است و اين مقداركفاف برنامه‌هاي صيد و صيادي شيلات گيلان را نمي‌دهد. وي اعتبارات امسال بخش توسعه آبزي پروري را بالغ بر سه و نيم ميليارد ريال عنوان كرد و آن را تقريبا مناسب خواند.  محمدي همچنين به بررسي طرح اقتصادي كردن پره‌هاي گيلان در شيلات ايران اشاره كرد و گفت: كميته‌اي در معاونت صيد و بنادر ماهيگيري تشكيل شده كه مسووليت كنترل ، تحقيقات و برنامه‌ريزي‌هاي مربوط به بررسي اقتصادي تعاوني پره‌هاي صيادي را به عهده دارد. به گفته وي استان گيلان داراي ‪ ۷۵‬پره صيادي است كه حدود ‪ ۶۳‬پره فعال هستند. پارسال حدود ‪ ۹‬هزار و ‪ ۲۱۲‬تن ماهي استخواني توسط صيادان گيلاني از درياي خزر صيد شد.